Szczekająca literatura #21 Człowiek i pies. O głaskaniu, stresie i oksytocynie

 Od ukończenia studiów nie sięgałam po bardziej naukowe pozycje. Przemęczenie materiału, rozumiecie. Jednak minęło już trochę czasu i może to dziwne, ale zaczęło brakować mi czytania o hipokampie, korze przedczołowej i zakręcie obręczy! Żeby nie wychodzić z tematów pieskowych, wybrałam więc książkę Christopha Junga i Daniela Pörtla. I choć myślałam, że znajdę tam jeszcze więcej neuropsychologii i biologii, to i tak nie czuję się zawiedziona tą lekturą. Zapraszam do czytania!

    Historia więzi psa i człowieka fascynuje każdego, kto kiedyś zakochał się w tych wspaniałych zwierzakach. Psy jako jedyny gatunek wykształciły chęć do komunikowania się z człowiekiem i towarzyszenia mu przez stulecia. Autorzy próbują przybliżyć nam złożoność procesów i wydarzeń, które stoją za tym stanem rzeczy.

    W książce tej jest przede wszystkim bardzo dużo o ewolucji wilka w psa. Zarówno pod kątem domestykacji jak i neurologii. I tak naprawdę to jej główny temat. Procesy chemiczne i neurologiczne stojące za przywiązaniem psa do człowieka są drugoplanowym dodatkiem. Jednak moim zdaniem, to wcale nie ujmuje wartości lektury. Proces udomowienia psa, został rozpisany tak szczegółowo i szeroko zarazem, że i tak wychodzi się po lekturze z ogromem nowej i cennej wiedzy. 

    Bardzo podobało mi się, że pierwszy rozdział był niejako pokazaniem, dlaczego badania naukowe o tematyce kynologiczne są tak trudne do rzetelnego przeprowadzenia. Oraz dlaczego tak wiele z nich nie ma nic wspólnego z obserwowaną przez nas rzeczywistością życia z psim przyjacielem. W pamięć zapadł mi taki oto cytat:

"Co jest bowiem naturalnym otoczeniem psa? Jaka jest jego "prawdziwa natura"? Czy las, dzika przyroda, tundra lub regiony nadrzeczne, a więc naturalne otoczenie wilka, to również naturalne otoczenie psa? To przecież oczywiste, że nie. Pies jest udomowionym wilkiem. Bez człowieka nie byłoby psa, a bez odniesienia do człowieka nie można psa zrozumieć. Naturalne środowisko psa, jeżeli już chcemy je tak nazywać, to człowiek, jego struktura społeczna, jego otoczenie. Człowiek jest istotną częścią "prawdziwej natury" psa. Do prawidłowego rozwoju pies koniecznie potrzebuje człowieka."

 W dalszej części rozdziału możemy wyczytać przesłanie, że nauka musi wyjść ze swojej "strefy komfortu", aby rzetelnie badać psy, ich emocje i zachowania. Warunki laboratoryjne mocno zaburzają poprawność wniosków takich badań. 

    Następnie mamy przedstawioną historię kooperacji tworzącej się pomiędzy pra-psem i pra-człowiekiem. Wspólne polowanie, wzajemne zapewnianie ochrony, ciepła i więzi. Poznajemy także m.in. historię tworzenia się ras, wartości i "zawodów" psa na przestrzeni dziejów. 

    Mniej więcej od połowy zaczynają pojawiać się bardziej naukowe pojęcia biologiczne. Autorzy przedstawiają pojęcie neuronów lustrzanych i empatii kognitywnej, a także podobieństwa neurobiologiczne i emocjonalne pomiędzy nami a psami. Poznajemy mechanizmy stojące za redukowaniem stresu poprzez głaskanie. 

    W książce mamy także cały rozdział o różnicach biologicznych pomiędzy wilkiem a psem, które powstały w procesie udomowienia, co jest absolutnie fascynujące! To niesamowite, że wystarczyło zbliżenia się do człowieka i "pozwolenie się oswoić", aby powstał zupełnie oddzielny i różny genetycznie a także biologicznie gatunek!

Na sam koniec mamy przepiękną konkluzję:

"Przyjaźń wymaga troski, jest rzadkością i jest tego warta. Psy wyjątkowo przysłużyły się ludzkości i robią to do dzisiaj. Potrzebują naszej pomocy, ale nie są przy tym bezradną, cierpiącą istotą, nad którą wspaniałomyślny człowiek musi się litować. Możemy wiele zyskać, jeżeli będziemy go traktować jak partnera czy przyjaciela i będziemy świadomi naszych wspólnych korzeni. Pies i człowiek wyszli zwycięsko z walki o przetrwanie w epoce lodowcowej. Pies i człowiek mają wspólny wkład w największe osiągnięcia naszej cywilizacji. Prawdziwa przyjaźń z psem uczyniła nasze życie i nasze społeczeństwo bardziej ludzkim. To ogromne szczęście i dla człowieka, i dla psa żyć w najlepszej przyjaźni."

    I z tą myślą i ja Was pozostawię. Jeśli lubicie literaturę naukową i nie straszne Wam trudne do przeczytania i wymówienia słowa, a zwłaszcza, jeśli interesujecie się historią udomowienia psa, neurobiologią i neuropsychologią, to ta książka bardzo się Wam spodoba!